Czas przyszły norweski i czasowniki modalne

Czasowniki modalne

 

Czasowniki modalne to te czasowniki, które potocznie nazywamy magiczną piątką. Dzięki tej nazwie łatwo zapamiętamy, że mamy 5 czasowników modalnych, której pełnią specjalne funkcje.

 

Poniżej znajdziesz formę czasowników modalnych w czasie teraźniejszym:

 

Czasowniki modalne w czasie teraźniejszym

 

Skal – określenie czasu przyszłego

Kan – mogę

– muszę

Bør – powinienem

Vil – chcę oraz określenie czasu przyszłego

 

Czasowniki modalne modyfikują (najczęściej) inne czasowniki. Ten dodatkowy czasownik występujący po czasowniku modalnym pojawi się w zdaniu w bezokoliczniku (tej samej formie, którą znajdziemy w słowniku) bez å.

 

Therese skal kjøpe et hus. – Therese kupi dom.

De kan begynne med oppgaven. – Oni mogą rozpocząć ćwiczenie.

Peder må selge bilen sin. – Peder musi sprzedać swój samochód.

Du bør trene mer. – Powinieneś więcej ćwiczyć.

Jeg vil slappe av. – Chcę odpocząć.

 

Czasowniki modalne w czasie przeszłym

 

Nie zapominajmy, że czasowniki modalne mogą występować w zdaniu również w innym czasie, np.czasie przeszłym – preteritum.

 

I går måtte vi vente lenge på ham. – Wczoraj musieliśmy na niego długo czekać. 

 

Ciekawostką jest, że formy czasowników modalnych w bezokoliczniku są jednocześnie ich formą czasu przeszłego preteritum.

 

Odmiana czasowników modalnych

Poniżej znajdziesz pełną odmianę czasowników modalnych. Jak zawsze wymieniamy kolejno bezokolicznik, czas teraźniejszy, czas przeszły preteritum i imiesłów bierny (o nim przeczytasz w materiałach dla zaawansowanych).

 

å skulle – skal – skulle – skullet

å kunne – kan -kunne – kunnet

å måtte – må – måtte – måttet

å burde – bør – burde – burdet

å ville – vil -ville – villet

 

czasowniki modalne norweski

 

Pozycja ikke w zdaniu z czasownikiem modalnym

Pozycja ikke w zdaniu prostym bez inwersji

Jeżeli w zdaniu z czasownikiem modalnym pojawi się ikke, alltid, aldri, ofte, itd. znajdzie się ono (w zdaniach prostych) po jedynym czasowniku w formie osobowej (odmienionym czasowniku), czyli po czasowniku modalnym. W poniższym przypadku czasownik modalny występuje w czasie teraźniejszym:

 

Du må ikke spise mye sukker.

(uwaga! znaczenie: nie możesz (a nie nie musisz!) jeść dużo cukru)

 

Pozycja ikke w zdaniu prostym z inwersją

Natomiast jeśli w zdaniu prostym z czasownikiem modalnym pojawi się inwersja, podmiot znajdzie się tuż po czasowniku w formie osobowej, czyli czasowniku odmienionym, a ikke pojawi się dopiero po podmiocie.

 

I dag kan han ikke slappe av. – Dzisiaj on nie może się odprężyć.

 

Czasowniki modalne i czasowniki ruchu

W niektórych zdaniach czasownik modalny modyfikuje czasownik oznaczający formę przemieszczania się (przede wszystkim gå, dra, kjøre, reise). W tych wypadkach czasownik ten może i powinien być w zdaniu pominięty, o ile nie podkreślamy sposobu przemieszczania się.

 

Jeg vil hjem. (zamiast: Jeg vil gå hjem.) – Chcę iść do domu.

Han må på do. – On musi iść do toalety.

Vi skal til Polen neste uke. – Jedziemy do Polski w przyszłym tygodniu.

men

Vi skal kjøre til Polen neste uke. – Jedziemy (samochodem) do Polski w przyszłym tygodniu. kjøre = jechać, prowadzić

(jeśli fakt, że jedziemy samochodem ma znaczenie)

 

czas przyszly norweski

 

Czas przyszły

Temat czasowników modalnych (a właściwie tylko dwóch z nich) jest mocno związany z tworzeniem form czasu przyszłego w języku norweskim. Wyrażenie czasu przyszłego może nastąpić na kilka sposobówMożemy to zrobić poprzez:

 

Czas teraźniejszy

Tak samo jak w języku polskim, w języku norweskim w niektórych przypadkach możemy użyć czasu teraźniejszego do opisania przyszłości.

 

Jeg reiser til Polen neste uke. – Jadę do Polski w przyszłym tygodniu.

 

Komme til å + bezokolicznik

Tej formy wyrażania przyszłości używamy, kiedy mówimy o czymś co naszym zdaniem się wydarzy, ale co jest wydarzeniem ustanowionym przez kogoś lub niezależnym od czyjejkolwiek decyzji.

 

Han kommer til å savne deg. – On będzie za Tobą tęsknił. (on tego nie planuje, ale prawdopodobnie się zdarzy)

Det kommer til å regne. – Będzie padało. (nie mamy wpływu na wystąpienie deszczu, nie jest to akcja zaplanowana)

 

Skal + bezokolicznik

Inną formą wyrażania przyszłości jest skal + bezokolicznik. Tego typu konstrukcji używamy, kiedy ktoś decyduje o zaistnieniu danego wydarzenia w przyszłości. Wydarzenie niekoniecznie jest pewne, jednak ktoś zaplanował, że będzie ono miało miejsce.

Vi skal reise bort fra Norge. – Zamierzamy wyjechać z Norwegii.

Han skal ringe henne. – On do niej zadzwoni.

 

Vil + bezokolicznik

Ta forma określania czasu przyszłego jest bardziej formalna i używana często w piśmie. Używamy jej przede wszystkim, kiedy wyrażamy oczekiwany przebieg wydarzeń, bez określonego zakończenia. W mowie często użyjemy formy kommer til å + bezokolicznik, zamiast vil + bezokolicznik.

Det vil bli store problemer i bransjen. – Będą duże problemy w branży.

Storinget vil drøfte saken senere. – Parlament przedyskutuje sprawę później.

 

Podsumowanie czasowników modalnych

  • podsumowując temat czasowników modalnych przypomnę, że nazywamy je magiczną piątką, aby łatwiej przypomnieć sobie wszystkie z nich, kiedy zachodzi taka potrzeba.
  • ponadto wraz z czasownikiem modalnym w zdaniu najczęściej występuje inny czasownik w formie bezokolicznika bez å.
  • niejmniej jednak czasowniki modalne mogą również służyć do stworzenia form czasu przyszłego w języku norweskim.
  • dodatkowo czasowniki modalne będą pojawiać się również w innych, bardziej skomplikowanych konstrukcjach językowych, o których przeczytasz w artykułach na wyższym poziomie zaawansowania.

Ćwiczenia z czasownika

 

Czasowniki modalne to jedno z trudniejszych zagadnień w temacie norweskiego czasownika na poziomie podstawowym.

Jeśli opanowałeś zagadnienia wyjaśnione w tym artykule, prawdopodobnie masz pod kontrolą cały temat czasownika na poziomie podstawowym.

Może sprawdzić swoją wiedzę poprzez jedno z naszych interaktywnych ćwiczeń online!

Czasownik w czasie teraźniejszym

Bezokolicznik z å czy bez å

Czasownik – ćwiczenia