Co to jest så?

autorka wpisu: Urszula Sikorzak

Co to jest så? Domyślam się, że niewiele osób zadaje sobie to konkretne pytanie. Otoczeni zewsząd językiem angielskim łatwo utożsamiamy norweskie „så” z powszechnie znanym „so”. Warto jednak podkreślić bogactwo słowa norweskiego, które nie ogranicza się tylko do jednego znaczenia. 


Słowo „så”, któremu chcę poświęcić w tym wpisie uwagę sprawia problem, gdy na początkujących kursach języka norweskiego, powstaje pytanie o jego znaczenie. Dlatego pora ujawnić jego tajemnicę i prawdziwe piękno gramatyczne, które ze sobą niesie. 


Słowo „så” posiada trzy oddzielne znaczenia, które warunkują nam strukturę zdania norweskiego. Dlatego zacznijmy od wypunktowania tych konkretnych znaczeń oraz wyjaśnijmy ich różnicę. 

co to jest så

SÅ = SENERE, ETTERPÅ = później, następnie, potem

w tym znaczeniu jest PRZYSŁÓWKIEM. Po nim musimy wstawić czasownik, tak jak w przypadku zdań głównych, czyli na drugim miejscu.

SÅ + czasownik + podmiot + ikke + reszta zdania


Na przykład:

Først gjør jeg hjemmelekser, så slapper jeg av. = Først gjør jeg hjemmelekser, etterpå slapper jeg av. = Najpierw robię lekcje domowe, potem odpoczywam. 

Så begynte det å regne. – Potem zaczeło padać

Hvordan gikk det så? – Jak poszło potem?


SÅ =  SLIK AT = więc, tak żeby

w tym przypadku WPROWADZA ZDANIE PODRZĘDNE. Co za tym idzie „ikke” ląduje nam przed czasownikiem.

Zdanie główne + SÅ + podmiot + ikke + czasownik

Na przykład:

Han løper så han ikke kommer for sent = Han løper slik at han ikke kommer for sent = On biegnie, żeby się nie spóźnić.  

Han spiser så han ikke blir sulten – On je, więc nie będzie głodny.

Ważne: nie wstawiamy przecinka przed så.

SÅ = DERFOR = dlatego

Gdy w zdaniu oznacza „dlatego”, łączy ono dwa zdania główne. Dodatkowo musimy je oddzielić przecinkiem. W efekcie zdanie wygląda w ten sposób:

(zdanie główne), SÅ + podmiot + czasownik

Na przykład: 

Jeg har det travelt, så jeg kommer ikke på festen..= Jeg har det travelt. Derfor kommer jeg ikke på festen. = Jestem zajęty, dlatego nie idę na imprezę. 

Du har jo bodd i England, så du må være flink i engelsk = Du har jo bodd i England. Derfor må du være flink i engelsk = Przecież mieszkałeś w Anglii, dlatego musisz być dobry w angielskim.

W zdaniach, w których oznacza derfor i łączy dwa zdania proste, możliwa jest również inwersja.


Ligger med influensa så i dag skal jeg nyte radio Norge hele dagen.

A teraz sprawdź Twoją wiedzę za pomocą ćwiczeń:

SPRAWDŹ SIĘ!
TEST: Co to jest så

Wstaw wyrazy w nawiasach w odpowiedniej kolejności:

1. Nå skal jeg se på TV, og så ……………. legge meg. (jeg – skal)



2. Det er isbjørner ute, så …………. (jeg – vil – komme – ikke).



3. Først spiser han frokost, så ………. på jobb. (han-går)



4. Ta på deg en genser så ………… forkjølet. (du-blir-ikke)